Choroby wieku żłobkowego

Okres, w którym dzieci zaczynają chodzić do żłobka, zwykle jest dla nich bardzo trudny, ponieważ są one narażone na większy stres związany z obecnością w nowym miejscu oraz częstszym niż dotychczas chorowaniem. Należy pamiętać, że malutki organizm nie wytworzył jeszcze odpowiednio silnej bariery ochronnej. Podczas choroby organizm wytwarza przeciwciała, dzięki którym w przyszłości będzie odporniejszy. Pozwólmy więc, by w wieku żłobkowym organizm dziecka miał szansę zbudować mocną tarczę z przeciwciał. Chorowanie w żłobku może więc paradoksalnie wesprzeć organizm małego człowieka.

Choroby w żłobku rozprzestrzeniają się dość szybko, ponieważ maluchy wzajemnie się zarażają, poza tym w skupisku ludzi łatwiej o infekcję. Uczęszczające do żłobka maluchy chorują znacznie częściej w porównaniu do dzieci, które do niego nie chodzą. Wystarczy, że jedna osoba w placówce jest chora, by w ciągu kilku dni zachorowały pozostałe maluchy z grupy.

Najczęstsze choroby w żłobku, na które cierpią dzieci

Infekcje wirusowe i bakteryjne dróg oddechowych. To najczęściej występujące choroby w żłobku, którym towarzyszy katar, kaszel, gorączka oraz ogólne osłabienie.

Choroba bostońska. Tzw. Bostonka - wirusowa choroba rąk, stóp i jamy ustnej. Szczyt zachorowań przypada w okresie letnim i wczesnojesiennym. Rozprzestrzenia się drogą kropelkową oraz przez bezpośredni kontakt. Okres wylęgania trwa od 3 do 5 dni, po nim pojawiają się objawy trwające najczęściej przez 7 - 10 dni. Chore dziecko zaraża od samego początku, jeszcze przed wystąpieniem pierwszych objawów aż do momentu zaniku wysypki, dlatego w tym okresie nie powinno się posyłać dziecka do żłobka. Najczęstsze objawy to wysypka na dłoniach, stopach i w jamie ustnej, gorączka, złe samopoczucie oraz ból gardła. Bardzo często pod koniec choroby na dłoniach i stopach złuszcza się naskórek. Leczenie polega na łagodzeniu objawów choroby. Należy obniżać temperaturę ciała. Zmiany w jamie ustnej mogą zniechęcać do picia i jedzenia, jednak warto podawać dziecku płyny (unikać soku pomarańczowego i grejpfrutowego, które mogą podrażniać owrzodzenia w jamie ustnej) oraz wprowadzić pokarmy papkowate gotowe do połknięcia (np. kasza manna, kisiel). Kiedy dziecko może bezpiecznie wrócić do żłobka? Kiedy przynajmniej przez dobę nie będzie zgłaszało bólu, będzie bez gorączki i stanów podgorączkowych, chętne do jedzenia i picia oraz bez wysypki i zmian w jamie ustnej.

Odra, świnka, różyczka, ospa wietrzna i grypa. Są to jedne z najczęstszych chorób wirusowych, na które w celu profilaktyki przed zachorowaniem stosuje się szczepienia ochronne, z których warto korzystać. Odra szerzy się drogą kropelkową. Chore dziecko zaraża od piątego dnia przed pojawieniem się wysypki aż do jej ustąpienia. Okres wylęgania choroby trwa do 11 dni od momentu zakażenia. W pierwszym okresie choroby trwającym ok. 2-4 dni pojawiają się objawy wskazujące mylnie na przeziębienie tj. ostry nieżyt spojówek, błony śluzowej nosa, gardła, górnych dróg oddechowych oraz suchy kaszel. W jamie ustnej na śluzowce policzków pojawiają się białe plamki. Objawom tym towarzyszy złe samopoczucie oraz gorączka. Po około 4 dniach pojawia się gruboplamista, różowa, zlewająca się wysypka. Pojawieniu się wysypki towarzyszy wysoka gorączka oraz nasilenie kaszlu. Ospa wietrzna. Zakażenie następuje drogą powietrzną oraz przez bezpośredni kontakt. Okres wylęgania to średnio dwa tygodnie. Wysypka na twarzy i tułowiu jest najobfitsza Niekiedy na dwa dni przed pojawieniem się wysypki występuje złe samopoczucie, gorączka, ból gardła i mięśni. Krostki z czasem przysychają, tworząc małe strupki. Po dziesięciu dniach zmiany goją się całkowicie bez pozostawiania blizn. Różyczka jest wirusową chorobą zakaźną o łagodnym przebiegu. Rozprzestrzenia się drogą kropelkową lub przez bezpośredni kontakt ze śluzem z jamy nosowej. Okres wylęgania wynosi średnio szesnaście dni. Często rozpoczyna się nieżytem nosa, lekką biegunką, bólem gardła i głowy. Następnie pojawia się delikatna grudkowo - plamista wysypka, początkowo na twarzy, a później na całym ciele. Oprócz wysypki charakterystycznym objawem choroby jest powiększenie węzłów chłonnych w okolicy węzłów chłonnych. Świnka występuje głównie pod postacią zapalenia ślinianek przyusznych. Okres wylęgania to średnio 16-18 dni. Pierwszym objawem klinicznym świnki jest odstawanie płatków usznych oraz asymetria twarzy. Ze względu na ból utrudnione jest żucie i gryzienie. Powiększone mogą być ślinianki podjęzykowe i podżuchwowe. Objawom tym towarzyszy kilkudniowa gorączka. Czasem występują silne bóle głowy i wymioty. Leczenie świnki jest objawowe. Grypa jest ostrą zakaźną chorobą układu oddechowego. Okres wylęgania trwa kilka dni. Objawy choroby pojawiają się nagle. Występuje kaszel, ból gardła, katar, wysoka gorączka oraz dreszcze. Czasem ogólne osłabienie, bóle mięśniowo-stawowe oraz bóle głowy. Leczenie polega na leżeniu w łóżku, przyjmowaniu dużej ilości płynów i zwalczaniu gorączki oraz innych objawów choroby.

Szkarlatyna (płonica) jest infekcyjną chorobą bakteryjną, której okres wylęgania trwa zwykle dwa lub trzy dni. Po tym czasie pojawiają się dreszcze, ból gardła i głowy, nudności i wymioty, osłabienie, trudności w przełykaniu, a następnie silnie podwyższona temperatura ciała sięgająca 39-40℃. Migdałki podniebienne są zaczerwienione i powiększone. Często pojawia się na nich ropny wysięk. Objawy szkarlatyny u dzieci bywają podobne do objawów anginy. W płonicy jednak dodatkowo pojawiają się na skórze rumieniowe punktowe plamki. Na początku wysypka obejmuje twarz i szyję, a następnie schodzi na dolne partie ciała. Nasilona jest w fałdach skórnych, w pachwinach ud, kolan i pod pachami. Język przybiera malinowy odcień. Po ustąpieniu wysypki może występować łuszczenie się skóry. Gorączka utrzymuje się kilka dni.

Angina najczęściej występująca u dzieci jest chorobą bakteryjną (ropną) wywołaną zakażeniem paciorkowca. Infekcja przenosi się drogą kropelkową, a okres wylęgania wynosi 2-3 dni Typowe objawy to dreszcze, temperatura ciała nawet powyżej 40℃, ból gardła i głowy, dyskomfort przy przełykaniu oraz zaczerwienienie błony śluzowej podniebienia i gardła. Migdałki są mocno powiększone, rozpulchnione i pokryte kremowo-żółtym nalotem. Powiększeniu ulegają również węzły chłonne żuchwowe i podżuchwowe. Stosuje się antybiotykoterapię oraz środki na obniżenie gorączki.

Gorączka trzydniowa jest to choroba wysypkowa wywołana przez wirusy. Występuje głównie u dzieci miedzy czwartym miesiącem a czwartym rokiem życia. Na początku pojawia się wysoka gorączka, a po jej spadku na skórze widać różyczkopodobną wysypkę. Wysypka jest drobnogrudkowa, rumieniowa lub drobnoplamista i występuje głównie na plecach, karku o brzuchu, później również na skórze owłosionej głowy oraz na twarzy. Utrzymuje się dwa dni, nie pozostawiając przebarwień.

Zapalenia spojówek są najczęstszymi chorobami oczu u dzieci i spowodowane są przede wszystkim przez zakażenie bakteryjne. U dzieci zazwyczaj trwa nie dłużej niż 5-7 dni, często ustępuje samoistnie i nie są związane z ryzykiem uszkodzenia oczu. Charakterystycznym objawem bakteryjnego zapalenia spojówek jest ropna wydzielina powodująca sklejanie się brzegów powiek, zwłaszcza po nocnym śnie. Oko jest zaczerwienione, a powieka opuchnięta. Zapalenia mogą mieć przebieg ostry lub przewlekły. Ostre zapalenie spojówek zaczyna się nagle w jednym oku, po paru dniach  może objąć drugie oko. W zapaleniu przewlekłym objawy przekrwienie spojówek i wydzielina ropna są mniej nasilone. Wystąpienie zapalenia spojówek często związane jest z kontaktem z innymi dziećmi. Może zaczynać się od kataru lub go poprzedzać. Ponieważ zapalenie bakteryjne spojówek jest chorobą, która ustępuje samoistnie, przed zgłoszeniem się z dzieckiem do lekarza można odczekać 3–5 dni. Leczenie polega na zastosowaniu kropli antybiotykowych i może rozpocząć je pediatra. Jeżeli podawanie kropli w ciągu 3 dni nie przynosi poprawy należy zgłosić się do okulisty. Ponieważ zapalenie spojówek jest bardzo zaraźliwe, dziecko nie powinno chodzić do żłobka czy przedszkola tak długo, jak długo pojawiają się objawy.

Wszawica Nierzadko dochodzi do sytuacji, kiedy maluchy zarażają się wszami, które atakują zwykle owłosioną skórę głowy. Wesz głowowa ma długość 2-3 mm, kolor brudno-biały lub szary, który może stać się jaśniejszy lub ciemniejszy zależnie od koloru włosów człowieka. Żyje około miesiąca, jednak poza głową człowieka może przeżyć 1-2 dni. Samiczka składa od 100 do 300 jajeczek dziennie nazywanych gnidami, które przylegają mocno do włosów dzięki substancji klejącej. W ciągu 6 do 10 dni rodzi się larwa, która przeradza się w dorosłego pasożyta w ciągu następnych 10 dni. Wesz głowowa umiejscawia się najczęściej w okolicy potylicznej i skroniowej. W tych okolicach zmiany są najbardziej nasilone. W wyniku drapania wytwarzają się powierzchnie sączące, pokryte strupami, z tendencją do wtórnych infekcji zmienionej skóry. Podstawową zasadą profilaktyki wszawicy jest stała systematyczna kontrola czystości skóry i włosów dokonywana przez rodziców i natychmiastowa likwidacja gnid i wszy w przypadku ich zauważenia. W takiej sytuacji rodzice powinni również uczciwie poinformować rodziców wszystkich dzieci, z którymi miało ono kontakt. Pomoże to w likwidacji ogniska wszawicy i w efekcie - zapobiegnie się nawracającemu wzajemnemu zakażaniu się dzieci.

Pasożyty. O tym, że dziecko jest nosicielem pasożytów mogą świadczyć częste infekcje, nadpobudliwość lub brak energii, bóle brzucha czy nocne płacze. Najczęściej jednak w zależności od rodzaju  pasożyta występować będą inne, charakterystyczne dla niego objawy. W układzie trawiennym: gazy, wzdęcia, odbijanie, biegunka, zaparcie, uczucie palenia i skurcze jelit, zakłócenia perystaltyki, zespół drażliwego jelita, śluz w stolcu, zespół złego wchłaniania, nietolerancje pokarmowe, niski lub wysoki poziom cukru we krwi, nienasycony apetyt lub jego brak, anoreksja, nadwaga, niedowaga. W systemie odpornościowym: zespół chronicznego zmęczenia, osłabienie, częste przeziębienia i grypy, chroniczny nieżyt nozdrzy tylnych, częste infekcje zatok. W układzie mięśniowym i nerwowym: otępienie umysłowe, problemy z pamięcią, zaburzenia snu i bezsenność, zgrzytanie zębami, osłabienie słuchu i wzroku, bóle mięśni i stawów. Oznaki zewnętrzne: alergie, wykwity skórne, pokrzywki, obrzęki, egzema, trądzik, białe plamy wokół ust, opuchnięcie warg, niebieskie zabarwienie białkówek oczu, świąd odbytu, uszu. Objawy emocjonalne również mogą być związane z obecnością pasożytów. Wśród nich znajdziemy apatię, depresję, nerwicę, niepokój, uczucie bezsilności, rozdrażnienie, nadaktywność ruchowa u dzieci. Nieleczone owsiki będą prowadzić do stale powtarzających się infekcji dróg moczowych. Kiedy glista ludzka zadomowi się w organizmie naszej pociechy, zaczyna karmić się błoną śluzową z niszczonej ściany jelita, w którym bytuje. W efekcie tego u dziecka pojawia się bezsenność lub niespokojny sen, obrzęk twarzy, suchy kaszel, łzawienie oczu, a także nadpobudliwość i pokrzywka na skórze. Zdarza się, że glista ludzka bytuje w organizmie dziecka nawet przez rok nie dając żadnych objawów. To przerażające, zwłaszcza gdy weźmiemy pod uwagę, że każdego dnia samica glisty może produkować nawet 200 tys. jaj. Nieleczona lamblioza skutkuje występowaniem ostrej biegunki, wzdęciami, brakiem apetytu, bólami brzucha po posiłku, gorączką, nudnościami i wymiotami, a także zażółceniem skóry i złym samopoczuciem.

W związku z tym, że badania w kierunku na obecność pasożytów nie są wymagane zachęca się do profilaktyki i wykonywania badań dzieciom we własnym zakresie. Dbajmy wspólnie o zdrowie wszystkich dzieci, ich rodzin oraz personelu żłobka.

Ostry nieżyt żołądkowo - jelitowy, powszechnie określany jako grypa żołądkowa lub jelitówka. Rotawirusy to  najczęstsza przyczyna jelitówki wśród dzieci. Ze względu na fakt, że układ pokarmowy i immunologiczny małych dzieci nie jest w pełni dojrzały, na ciężki przebieg jelitówki najbardziej narażone są dzieci w wieku od 6 miesięcy do 3 lat. O zachorowaniu na jelitówkę świadczą wymioty, a także częstsze niż zazwyczaj oddawanie stolca, który zmienia konsystencję na płynną lub półpłynną. Dodatkowo może pojawić się nieprzyjemny, ostry zapach, a w kale wystąpić śluz lub krew. Choroba może doprowadzić do odwodnienia i poważnego zaburzenia gospodarki elektrolitowej, co stanowi zagrożenie dla zdrowia i życia dziecka. Warto również dodać, że grypa żołądkowa jest chorobą bardzo zaraźliwą, zarówno w trakcie wymiotów, jak i po nich. Dlatego podczas choroby oraz po jej zakończeniu należy zachować szczególną ostrożność w kontaktach np. z dziećmi, osobami starszymi czy z osłabioną odpornością. Często wśród rodziców pada pytanie: „czy dziecko zaraża grypą jelitową?”. Otóż należy pamiętać, że do zakażenia rotawirusami, które są główną przyczyną jelitówki u dziecka, dochodzi najczęściej drogą kropelkową, a także w wyniku bezpośredniego kontaktu z osobą chorą lub przedmiotami, których wcześniej chory dotykał. Niestety, jelitówka jest chorobą, która atakuje równocześnie duże skupiska ludzi, dlatego też jeśli u dziecka w przedszkolu lub w żłobku panuje grypa jelitowa, rodzice mogą być niemal pewni, że zachoruje również ich dziecko.